HISTORIA MASZYN DO PISANIA

Kiedy w 1868 r. Christopher Laham Scholes opatentował swoją maszynę do pisania nikt nie spodziewał się jak ważny będzie to wynalazek. Chociaż dzieje tych urządzeń trwały niewiele ponad sto lat, to ich znaczenie można porównać do pojawienia się żarówki, czy telefonu. Dzięki nim mogła w XIX wieku rozwinąć się prasa, powstały nowe zawody jak choćby telegrafisty czy maszynistki. Ich pojawienie się miało więc nie tylko znaczenie techniczne, ale także społeczno-kulturalne. Rozwój maszyn do pisania trwał nieprzerwanie aż do momentu pojawienia się komputerów, które powoli zaczęły przejmować ich funkcję oferując przy tym znacznie większe możliwości redakcji tekstu. Na naszych oczach maszyna do pisania stała się historią. Krótkie dzieje tych urządzeń przyniosły jednak wiele ich rodzajów i typów różniących się zarówno mnogością funkcji jak i sposobem wybijania tekstu na papierze. Podstawowy podział wynikał z techniki działania. Tu występowały trzy typy: maszyny ręczne, elektryczne i elektroniczne. Innym kryterium podziału było rozwiązanie odbijania znaków i tu mamy cztery rodzaje mechanizmów: dźwigniowo-czcionkowe (czcionka na końcu dźwigni), głowicowe (komplet czcionek na głowicy), dźwigniowo-tłokowe (czcionka na końcu tłoka zamocowanego na dźwigni) i tłokowe (czcionka na końcu tłoka z przyciskiem. Maszyny dzielą się również na klawiszowe i indeksowe, w których zachodzą dalsze, bardziej szczegółowe klasyfikacje. Ostatnim kryterium jest funkcja maszyny albo do pisania albo specjalna np. do liczenia, księgowości, szyfrowania lub opisywania większych arkuszy.

Wystawa organizowana w baranowskim zamku prezentuje maszyny produkowane od początku XX wieku do ostatnich wytworzonych już w 2004 r. Najwięcej urządzeń pochodzi z Niemiec i USA, ale zobaczyć można też wytwory rodzimej produkcji. Maszyny pokazywane w zamku służyły nie tylko do pisania, są maszyny księgowe, dla niewidomych oraz zabawkowe. Starszym być może zwiedzanie wystawy przypomni dawne czasy, kiedy o komputerach nikt jeszcze nie marzył, a młodszych zaznajomi z historią techniki i atmosferą biura z dawnych lat.

Zbiory pochodzą z Muzeum Historii Przemysłu w Opatówku, Muzeum Inżynierii Miejskiej w Krakowie, Zbiory prywatne Michała Fajbusiewicza

KUFLE HISTORYCZNE-NIE TYLKO PIWNE

Gdyby Pan Bog mÄ… jedynÄ…
Chciał iść radą Świat tworzący,
Tam gdzie teraz rzeki płyną
Byłby potok win cieknący

Morze byłaby piwnica
Ziemia byłaby winnica,
Ludzie beczki na przelanie
Ja, za lewar stałbym Panie.

By pijaczki i pijaki
Przyjemniejszy widok miały
Przemieniałbym nieba znaki
W butle, gąsiory antały

A iak teraz z nich promienie
Takby ciekły win strumienie,
Mybysmy oczy zmrużali,
Gęby tylko otwierali.

Wiersz powyższy, znaleziony na osiemnastowiecznym kielichu był mottem niejednej zabawy czasów saskich w Polsce, ale bez kłopotu można by go odnieść do czasów wcześniejszych jak i współczesnych. Alkohol człowiekowi towarzyszy od dawien dawna jako lekarstwo, środek dezynfekujący, w końcu przysmak. Różne rodzaje alkoholu sporządzane były w różnych miejscach na świecie i zawsze cieszyły się ogromną popularnością. W Polsce najstarsze źródła mówią nam o produkcji piwa, później miodu i wódki. Wino znane na świecie od wieków, było u nas pijane rzadko i dopiero w początkach XVIII wieku zaczyna na stałe gościć na dworach magnackich i szlacheckich. Picie alkoholu w tak długim okresie czasu stało się elementem kulturowym, obrosłym w różne zwyczaje i obyczaje. W XVIII wieku gospodarz po pierwszym daniu pił wino w małym kieliszku, z czasem do kolejnych toastów używając większych. Na każdą taką przemowę czy okazję przeznaczony był inny kielich, puchar lub kufel, używany stosownie do rangi toastu i pozycji społecznej gości. Naczynia, w których podawano trunki także przeszły ewolucję, od najprostszych, drewnianych kufli o baryłkowatych kształtach, po bogato zdobione porcelanowe kielichy wysadzane złotem i szlachetnymi kamieniami.
Wystawa, którą można zobaczyć w naszym Zamku przybliża rozwój wyrobu kufli, od form prostych, nieskomplikowanych po prawdziwe dzieła sztuki z bogatymi motywami dekoracyjnymi. Kufel to określenie naczynia przeznaczonego do picia piwa nazywanym niegdyś kusze lub kufą, co odnosiło się do kadź i beczek. Pierwotnie kufle wykonywane były z drewna, potem gliny, a później kamionki. W XIV wieku pojawiają się kufle cynowe i zdobywają ogromną popularność. W XVII wieku przychodzi z kolei moda na naczynia szklane i fajansowe. Na dworach królewskich i magnackich spotyka się również kufle z metali szlachetnych wysadzanych półszlachetnymi kamieniami. Formy kufli wychodzą od prostego walca i nabierają innych kształtów, jak np. ściętych stożków czy gruszek. Uszy kufli z reguły przypominają literę S. Pokrywki początkowo płaskie, dochodzą powoli do form wypukłych zaopatrzonych w odlewy figuralne. Dekoracyjnie traktuje się też cyngiel zawiasu pokrywki. Na powierzchni kufli pojawiają się odlewy, grawerunki, emalie malarskie, a nawet monety. Na szkle częste są cięcia i szlify i dekoracje malarskie, zwykle sceny obyczajowe, bukoliczne i myśliwskie. W XIX wieku pod wpływem niemieckim coraz więcej jest motywów narodowych, historycznych a także wojskowych. Same naczynia zaczynają przybierać różne kształty od pantofli i butów po wydekoltowany tors kobiecy.
Zapraszany serdecznie do odwiedzenia wystawy, by zapoznać się z częścią bogatej kultury związanej z alkoholem, gdzie nie tyle ważny był sam trunek ale oprawa i atmosfera towarzysząca jego spożywaniu.


Wystawa ze zbiorów prywatnych Panów Marka Rzeźnikiewicza i Zdzisława Bisza z Rzeszowa.

 

Rezerwacja zwiedzania Muzeum: tel. 015-811-80-40 wew. 421
muzeum@arp.com.pl